Cyfweliad gydag Elin Manahan Thomas

Cyfweliad gydag Elin Manahan Thomas

O Briodasau Brenhinol ac ‘University Challenge’ i Bach  

Y seren soprano Elin Manahan Thomas sy'n dweud wrth Christopher Morley am ei gyrfa amrywiol a theithio ei "hoff ddarn" – Offeren yn B leiaf Bach - gyda’r Armonico Consort, gan gwblhau cylch o 15 mlynedd.

Beth yw'r cysylltiad rhwng University Challenge, y Briodas Frenhinol rhwng Meghan Markle a'r Tywysog Harry, y Gemau Paralympaidd, a'r Armonico Consort o swydd Warwick? Yr ateb yw, mae’r seren soprano Elin Manahan Thomas wedi ymddangos ar neu gyda phob un ohonynt; fe ymddangosodd Elin mewn rhifyn Nadolig arbennig o University Challenge gan gynrychioli Coleg Clare Caergrawnt (roedd Ysgoloriaeth Gorawl yno wedi galluogi iddi ennill gradd mewn Astudiaethau Eingl-Sacsoneg, Norse a Cheltaidd). 

Gofynnaf iddi a yw'n ymdrin â digwyddiadau o'r fath yn wahanol i'r modd y mae'n mynd at, dyweder, agosatrwydd cyngerdd Faróc. 

"Mae hwnna'n gwestiwn da," medd wrtha i o'i chartref yn Sussex, “ac efallai y bydd yn syndod i chi wybod fy mod yn cael y pethau ar raddfa fwy yn haws mewn sawl ffordd. 

"Pan fydd biliwn neu fwy yn tiwnio i mewn, mae dal yn golygu un person - ond biliwn o weithiau” 

"Dwi wastad wedi teimlo mai perfformio yw perfformio, waeth beth yw maint y gynulleidfa. Rwy'n tueddu i ddychmygu fy mod yn adrodd stori, neu neges gerddorol, ac rwy'n canolbwyntio ar ddim ond un person a fydd, gobeithio, yn gwrando. Pan fydd biliwn neu fwy yn tiwnio i mewn, biliwn o unigolion ydyw o hyd, ac mae hwnnw’n rhy fawr o lawer i'w amgyffred felly rwy'n canolbwyntio ar yr unigolyn yn unig. 

"Mewn lleoliadau llai, gyda chynulleidfa sy'n weladwy a phob un yn agos atoch chi, mae'n hyfryd a phersonol, ond weithiau'n ddigon rhyfedd, yn fwy brawychus, oherwydd allwch chi ddim helpu ond darllen ymatebion pobl. Roedd University Challenge yn syndod oherwydd y gynulleidfa stiwdio, ond roedd yn llawer o hwyl, a Jeremy Paxman lawer yn fwy caredig yn y cnawd nag yr o’n i wedi ei ofni! " 

Dau o arbenigeddau Elin yw cerddoriaeth Faróc a cherddoriaeth gyfoes. A yw'n canfod unrhyw debygrwydd rhwng y ddau genre? 

“Ydw! I mi, mae'n dod lawr i onestrwydd y gerddoriaeth, a symlrwydd y llinell. Mae cerddoriaeth Faróc wedi ei seilio ar batrymau harmonig solet, ac mae angen llinellau da ac eglur ar y gerddoriaeth er mwyn gwneud iddi weithio. Ac mae'r un peth gyda repertoire cyfoes – cadw'r siapio mor bur â phosibl. 

"Mae cerddoriaeth yr 21ain ganrif hefyd yn gyffrous oherwydd dyngarwch ei themâu, a'r mynegiant sy'n ein galluogi i rannu emosiynau trwy ein lleisiau, ac mae hyn yn rhywbeth a ddechreuwyd yn llwyr gan y meistri Baróc. O, dyweder, Handel, Vivaldi ac yn bendant Bach, i gyfansoddiadau newydd mwyaf ffres heddiw, ceir llinell uniongyrchol o fynegiant emosiynol yn ogystal â dyfeisgarwch harmonig. 

"Fel mae'n digwydd, dw i wedi perfformio Baróc (Handel, Bach, Purcell a Vivaldi) a’r newydd sbon (sef Beowulf anhygoel Toby Young) gyda’r Armonico Consort a'i gyfarwyddwr artistig Christopher Monks, ac rwy'n ffan enfawr o'r ffordd rydym yn gwneud yn siŵr bod y gerddoriaeth yn fywiog ac yn lliwgar, ac yn siarad â phawb, beth bynnag fo'r repertoire." 

"Offeren Bach yn B leiaf yn ddi-os yw fy hoff beth i’w ganu" 

Mae ymwneud presennol Elin â’r Armonico Consort fel unawdydd soprano yn Offeren nerthol Bach yn B leiaf, a gaiff ei pherfformio mewn amrywiaeth o leoliadau dros yr wythnosau nesaf. Ar ôl canu’r campwaith hwn gymaint o weithiau, mae wedi dod ar draws nifer o arweinyddion a phob un â’i ddehongliad ei hun. 

"Rwy'n credu mai'r amrywiaeth o ran mynegiant a dehongliad yw'r peth gorau am fy swydd," meddai. "Does fyth ddau berfformiad sydd yr un fath, hyd yn oed o'r un gwaith. Heb amheuaeth yr Offeren yn B leiaf yw fy hoff beth i'w ganu: mae'n symud mor ddiymdrech a phrydferth rhwng y mawreddog a’r dwys, i’r llachar a’r hwyliog, i’r personol a’r tawel.   Mae tynnu sylw at y gwrthgyferbyniadau hyn, tra'n cynnal cwmpas yr ystyr litwrgaidd, mor gyffrous pan fyddwch yn ei berfformio, ac mae perthynas pob arweinydd gyda’r darn wedyn yn llywio ac yn ennyn ein brwdfrydedd ni, y cantorion a'r offerynwyr.

"Y peth gwych am fersiwn Armonico Consort yw bod yr unawdwyr yn camu i mewn ac allan o'r corws, gan wneud i'r cyfan ymddangos mor llyfn a naturiol. Mae bywiogrwydd mawr iddo hefyd, sy'n cadw'r gerddoriaeth yn ffres a’i wneud i ymddangos yn berthnasol, hyd yn oed os nad yw'r geiriau'n gyfarwydd." 

A oes unrhyw waith nad yw Elin wedi ei wneud eto, ac a byddai wrth ei bodd yn cael cyfle? 

"Rwy'n lwcus fy mod i fel pe bawn wedi gallu cwmpasu cymaint o'r repertoire yr wyf wedi bod eisiau ei wneud erioed – mae wedi bod yn ugain mlynedd prysur yn y diwydiant! Ond dwi wrth fy modd yn darganfod cerddoriaeth newydd, boed yn gyfansoddiadau newydd sbon, neu’n ganeuon sydd ganrifoedd oed nad wyf wedi digwydd eu canu eto. A does dim byd gwell na mynd yn ôl at stwff ddysgais i flynyddoedd yn ôl, a dod ato gydag ymagwedd newydd a syniadau gwahanol: dyna yw llawenydd cerddoriaeth, mae'n wir yn rhodd sy'n dal i roi." 

"Dwi wedi tyfu cangen o Gymru yn ein pentref ger Brighton" 

Mae'n mynd yn ei blaen i ddweud wrtha i faint mae ei gwreiddiau Cymraeg yn ei olygu iddi hi. "Mae'n golygu popeth! Rwy'n lwcus iawn fy mod wedi tyfu i fyny yn naturiol yn siarad dwy iaith, ac wedi fy amgylchynu gan ddiwylliant sy'n rhoi cymaint o bwyslais ar y celfyddydau, ac yn arbennig ar gerddoriaeth. Rwy'n byw yn Sussex oherwydd gwaith, ond mae fy rhieni yn dal yn Abertawe felly rydw i yno'n rheolaidd – mwy na thebyg yn fwy rheolaidd nag y bydden nhw'n ei hoffi! 

"Dwi'n teimlo fel petawn i wedi tyfu cangen o Gymru yn ein pentref ger Brighton, ac mae fy nheulu i gyd yn deall Cymraeg ac yn gallu siarad llawer ohono. Rwy’ hefyd wedi sefydlu a chyfarwyddo côr yn ysgol fy mhlant dros y blynyddoedd diwethaf, i efelychu corau ysgolion Cymru – gan gynnwys caneuon yn fy mamiaith a ddysgodd y plant yn rhagorol!"  

Mae perfformio "gyda’r Armonico Consort, lle dechreuais bron bymtheg mlynedd yn ôl, yn wefreiddiol ac yn llawenydd pur" 

Ac rydym yn gorffen gan ddychwelyd at frwdfrydedd Elin dros gampwaith Bach. "Dwi'n edrych ymlaen yn fawr at y daith yma o’r Offeren yn B leiaf – hwn yn wir yw fy hoff ddarn i i’w ganu ac mae'n waith mor drawiadol, dwi wrth fy modd yn gweld wynebau'r gynulleidfa ar ddechrau'r Gloria a'r Sanctws, ac mae’r Dona nobis pace,olaf yna’n fythgofiadwy. Mae gallu ei berfformio gyda’r Armonico Consort, lle dechreuais  ar y daith bron bymtheg mlynedd yn ôl, yn wefreiddiol ac yn llawenydd pur." 

*Elin Manahan Thomas a’r Armonico Consort yn perfformio Offeren Bach yn B leiaf yng Ngoleudy Poole (31 Ionawr, 7pm), Eglwys y Santes Fair, Warwick (1 Chwefror, 7.30 pm), Theatrau Malvern (8 Chwefror, 7.30 pm), Theatr Octagon, Yeovil (11 Chwefror, 7.30 pm), Neuadd Dewi Sant, Caerdydd (6 Mawrth, 7.30 pm) a Sgwâr St John's Smith, Llundain (12 Ebrill, 3pm).  Manylion pellach gan www.armonico.org.uk

Ymuno â'r rhestr bostio